ElonX_Logo black
Search

Zero to One – Không Đến Một: Bài học khởi nghiệp đột phá, kiến tạo tương lai

không đến một
Nội dung

Khởi nghiệp liệu còn hấp dẫn đối với thế giới? Tại sao đa số những người khởi nghiệp đều gặp thất bại? Đâu là con đường đúng đắn để bạn vững tin chinh phục mục tiêu và trở nên thành công? Hãy cùng đi tìm câu trả lời qua cuốn sách khởi nghiệp “Zero to One” (tựa tiếng Việt: Không Đến Một) của tác giả Peter Thiel cũng là một doanh nhân và nhà đầu tư xuất sắc.

Peter Thiel đã tiết lộ một bí mật tuyệt vời, mở cánh cửa của sự hiểu biết về những biên giới chưa được khám phá và những khám phá đang chờ đợi chúng ta. Trong cuốn sách “Zero to One”, nhà sáng lập và nhà đầu tư tài năng Peter Thiel hướng dẫn cách tìm kiếm con đường duy nhất và sáng tạo những điều mới lạ.

Cuốn sách bắt đầu bằng một giả thuyết đảo ngược: Thời đại công nghệ trì trệ, nơi những thiết bị di động lấp lánh chỉ đang làm chúng ta lạc hướng và hiểu lầm về hướng đi của sự phát triển. Thiel khẳng định rằng sự tiến bộ trong công nghệ thông tin không bao giờ bị hạn chế trong những chiếc máy tính hay Thung lũng Silicon. Đối với ông, con người có khả năng phát triển ở mọi lĩnh vực, ngành nghề, và kinh doanh, và điều này bắt nguồn từ kỹ năng suy nghĩ độc lập.

Cuốn sách rút ra những bài học sâu sắc từ Thung lũng Silicon để giải thích làm thế nào các doanh nghiệp hàng đầu thế giới không chỉ giải quyết vấn đề mà còn làm điều đó theo cách độc đáo, không cạnh tranh trên những con đường đã có sẵn, và luôn tìm kiếm những phương pháp sáng tạo để đổi mới.

“Peter Thiel đã xây dựng được nhiều công ty đột phá và Zero to One cho thấy cách làm đó”. Đó là lời nhận xét mà vị tỷ phú Elon Musk, CEO của SpaceX và Tesla nói về cuốn sách “Zero to One”.

Xem Ebook: Zero to One – Không Đến Một

Đi “từ 0 đến 1”

“Đi từ 0 đến 1” không chỉ là một chiến lược kinh doanh mà là một triết lý sống. Khái niệm “từ 0 đến 1” chỉ việc tạo ra cái mới từ đầu, chứ không phải chỉ là việc cải tiến hay sao chép những gì đã tồn tại. Điều này có nghĩa là phải đặt ra những thách thức mới, khám phá những lĩnh vực chưa được đụng đến và tạo ra giá trị độc đáo. Trong thế giới doanh nghiệp ngày càng cạnh tranh khốc liệt như ngày nay, khả năng tạo ra cái mới từ đầu là một sự sống còn.

Chênh lệch giữa 0 và 1 không chỉ là một sự chuyển động mà là sự khác biệt lớn đến mức không thể đo lường được. Điều này thể hiện sự khác biệt đột ngột giữa việc không có gì và việc có một cái mới, độc đáo. Đây là chìa khóa để tạo ra giá trị độc đáo và đôi khi, nó còn quyết định sự thành bại của một ý tưởng hay một doanh nghiệp.

Bạn cũng nên hiểu rằng, trong hành trình đi từ 0 đến 1, thất bại là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, điều quan trọng là học từ thất bại và sẵn sàng thử nghiệm những ý tưởng mới. Sự sáng tạo thường đến từ những thử thách, và sẵn lòng đối mặt với khả năng thất bại là điều cần thiết để đạt được sự đột phá.

Hơn thế nữa, để đi “từ 0 đến 1”, bạn cần có tư duy đột phá và khả năng thay đổi quan điểm. Điều này đòi hỏi sự liều lĩnh, khả năng nhìn nhận vấn đề từ một góc độ mới và sẵn sàng đối mặt với rủi ro, đồng thời nhìn nhận vấn đề từ một góc độ mới, thậm chí là thách thức những quy tắc tồn tại.

Mỗi khoảnh khắc chỉ xảy ra một lần

Thiel tin rằng, mỗi khoảnh khắc trong kinh doanh chỉ xảy ra một lần. Bill Gates tiếp theo sẽ không xây dựng hệ điều hành. Larry Page hoặc Sergey Brin tiếp theo sẽ không tạo công cụ tìm kiếm. Và Mark Zuckerberg tiếp theo sẽ không tạo ra mạng xã hội. Những công ty này đã giành được sự độc quyền bằng cách là công ty đầu tiên giải quyết được một vấn đề độc đáo và trở nên giỏi đến mức không công ty nào khác có thể đưa ra giải pháp thay thế tương tự.

Nếu bạn chỉ sao chép những người này, bạn không thu được học thức từ họ. Sao chép một mô hình tồn tại dễ dàng hơn là sáng tạo cái mới. Bởi vì việc thực hiện những gì chúng ta đã biết đã đưa thế giới từ 1 đến n. Tuy nhiên, mỗi khi chúng ta tạo ra một điều mới, chúng ta bắt đầu từ 0 đến 1. Hành động sáng tạo là hiếm có, giống như những khoảnh khắc sáng tạo và kết quả là một điều mới mẻ và độc đáo.

Bên cạnh đó, chúng ta có thể thấy, tất cả các công ty thành công đều giống nhau, đó là đều thoát khỏi vòng lặp cạnh tranh với đối thủ thị trường. Thực tế, các tổ chức cạnh tranh phải tập trung thời gian và nguồn lực vào cuộc đấu tranh sinh tồn hàng ngày, điều này làm giảm năng lượng, hiệu suất và giảm lợi nhuận đạt được. Trong khi đó, khi sở hữu lợi nhuận độc quyền từ việc không phải cạnh tranh ai, công ty sẽ tạo cơ hội cho sự đổi mới và độ bền.

Bài học ở đây là bạn cần thoát khỏi sự cạnh tranh, thay vào đó hãy tập trung vào việc tạo ra một thị trường hoàn toàn mới mà chưa có ai phục vụ hiệu quả với mục đích thống trị nó.

Tạo thế độc quyền, không phải cạnh tranh

Đối với doanh nghiệp đang hoạt động trong môi trường cạnh tranh, thách thức không chỉ là thiếu lợi nhuận mà còn là sự bình đẳng với đối thủ. Giả sử bạn quản lý một nhà hàng và phải đối mặt với nhiều đối thủ cạnh tranh, bạn sẽ phải chiến đấu khốc liệt để tồn tại như cắt giảm lương nhân viên, chấp nhận lợi nhuận thấp…

Ngược lại, độc quyền như Google mang lại sự khác biệt. Không phải lo lắng về cạnh tranh, Google có quyền quan tâm đến nhân viên, sản phẩm và tác động toàn cầu. Phương châm “Đừng xấu xa” của họ không chỉ là một chiến lược xây dựng thương hiệu mà còn là đặc điểm của doanh nghiệp thành công có thể coi trọng đạo đức mà không đặt mối đe dọa cho sự tồn tại của chính nó.

Trong kinh doanh, tiền là quan trọng hoặc thậm chí là tất cả. Tuy vậy, những người độc quyền có khả năng tập trung vào những thứ khác ngoài việc chỉ kiếm tiền, trong khi những người không có độc quyền không thể làm điều này. Trong sự cạnh tranh hoàn hảo, doanh nghiệp tập trung vào lợi nhuận ngày hôm nay và không thể lập kế hoạch cho tương lai lâu dài. Chỉ có lợi nhuận độc quyền mới có thể giúp doanh nghiệp vượt qua những thách thức hàng ngày để tồn tại.

Trong một thế giới tĩnh lặng, một doanh nghiệp độc quyền chỉ là một người thu tiền thuê. Nếu bạn kiểm soát thị trường với một sản phẩm nào đó, bạn có thể tăng giá và không có lựa chọn nào cho người tiêu dùng ngoại trừ việc mua từ bạn. Nhưng bạn phải hiểu rằng, thế giới chúng ta sống đang phát triển mạnh mẽ.

Chúng ta có khả năng sáng tạo ra những điều mới và tốt hơn. Các doanh nghiệp độc quyền sáng tạo tạo ra nhiều lựa chọn hơn cho khách hàng bằng cách bổ sung những loại hình hoàn toàn mới vào thế giới. Độc quyền sáng tạo không chỉ làm cho xã hội trở nên tốt hơn mà còn là động lực mạnh mẽ để thúc đẩy sự phát triển.

ElonX quotes - Không đến một

Đo lường sự tiến bộ

Những thay đổi khác biệt so với hiện tại và là những yếu tố quyết định tương lai. Sự tiến bộ có thể được phân loại theo hai hướng: Tiến bộ theo chiều ngang và theo chiều dọc.

Tiến bộ chiều ngang là việc mở rộng và đổi mới các ý tưởng hiện có trên thị trường, trong khi toàn cầu hóa là một xu hướng không thể tránh khỏi, giúp lan truyền ý tưởng đến nhiều người hơn. Ngược lại, tiến bộ chiều dọc là sự tạo ra cái mới chưa từng tồn tại trước đó như việc phát triển công nghệ hoặc phương pháp mới.

Bạn cũng có thể hiểu là:

  • Tiến bộ chiều ngang là quá trình từ 1 đến n.
  • Tiến bộ chiều dọc là đi từ 0 đến 1.

Một ví dụ cụ thể để bạn có thể hình dung về việc sản xuất điện thoại thông minh: Nếu như tiến bộ theo chiều dọc là việc sản xuất và lựa kênh phân phối điện thoại là thị trường đang phát triển, thì tiến bộ theo chiều ngang lại là phát triển một chiếc điện thoại thông minh từ một chiếc điện thoại thông thường.

Tiến bộ theo chiều dọc đòi hỏi khả năng tưởng tượng về điều chưa từng xảy ra, do vậy nó sẽ khó dự đoán hơn. Đó cũng là lý do giải thích vì sao để dự đoán tương lai, bạn cần thay đổi cách nhìn về hiện tại.

Tư duy ngược

Thay vì đập chết những ý tưởng cũ, các công ty vĩ đại đã được xây dựng dựa trên nhu cầu và khai thác năng lực sẵn có xung quanh chúng ta nhưng thường bị bỏ qua. Ví dụ như trường hợp của Airbnb, họ đã nhìn thấy nguồn cung chưa được khai thác từ những người sở hữu nhà, từ đó kết nối họ lại với nhu cầu chưa được giải quyết của khách du lịch – đó là tìm kiếm chỗ ở với chi phí tiết kiệm.

Không ai có thể dự đoán chính xác tương lai, nhưng bạn có thể chắc chắn hai điều: nó sẽ khác và nó phải bắt nguồn từ thế giới ngày nay. Công cụ tốt nhất mà Peter đưa ra trong cuốn sách để khám phá bí mật là lối suy nghĩ trái ngược – nhìn hiện tại theo một cách khác.

Để có được tư duy mới, chúng ta phải phê phán những gì bạn đã biết, đặt câu hỏi về những ý tưởng đã tiếp nhận và từ bỏ giáo điều. Bằng cách kiểm tra tư duy thông thường, bạn có thể khám phá những giới hạn mới và suy nghĩ lại về hoạt động kinh doanh từ đầu.

Peter đưa ra những câu hỏi trái ngược sau đây:

  • Bạn tin vào sự thật quan trọng hay mang tính cách mạng nào mà không ai đồng ý?
  • Bao nhiêu điều bạn biết về kinh doanh được hình thành bởi phản ứng sai lầm trước những sai lầm trong quá khứ?
  • Những bí mật nào mà thiên nhiên không nói cho bạn biết? Những bí mật nào mọi người không nói cho bạn biết?

Học theo những gì đã cũ và phát triển nó sẽ dễ dàng hơn việc tạo ra cái gì mới và làm hoàn toàn từ đầu. Nhưng điều đó sẽ khiến doanh nghiệp của bạn trở nên độc nhất và duy nhất và đứng vững trên thị trường kinh doanh đầy rẫy những sự cạnh tranh.

Phải tin vào bí mật

Một trong những thông điệp mà tác giả muốn truyền tải đó là phải tin vào bí mật. Bí mật không chỉ là về việc giữ thông tin không để người khác biết, mà còn liên quan đến khả năng nhìn nhận thế giới một cách độc lập và tìm kiếm những khám phá mới.

Peter Thiel tạo ra một tầm nhìn tương lai mà ẩn chứa sức mạnh của sự độc đáo và sáng tạo thực sự. Ông đưa ra quan điểm rằng, để tạo ra một doanh nghiệp xuất sắc, chúng ta cần phải tin tưởng vào khả năng khám phá những bí mật mà người khác chưa nhìn thấy. Điều này không chỉ đơn thuần là về việc giữ kín thông tin hay duy trì sự kín đáo, mà là về cách chúng ta nhìn nhận và giải quyết vấn đề.

Tin vào bí mật có nghĩa là chúng ta cần có tư duy độc lập, không ngần ngại đặt những câu hỏi mới và tìm kiếm những khía cạnh mới của vấn đề. Thiel khẳng định rằng, những điều tốt đẹp nhất thường nằm trong những nơi ít người chú ý và đòi hỏi sự sáng tạo và nhìn nhận khác biệt.

Hơn thế nữa, tư duy tin vào bí mật không chỉ áp dụng cho thế giới kinh doanh mà còn đến mọi lĩnh vực của cuộc sống. Thay vì đi theo dòng chảy, chúng ta cần mạnh dạn khám phá những thách thức mới và không ngần ngại đối mặt với những sự không chắc chắn. Điều này giúp chúng ta trở nên độc đáo và có khả năng tạo ra những giá trị độc đáo mà người khác không thể tạo ra bản sao.

Chú ý đến khâu phân phối, chiếm lĩnh ngách nhỏ rồi mở rộng

Nếu bạn phát minh ra một sản phẩm mới dù tốt đến đâu nhưng không có phương thức phân phối hiệu quả thì doanh nghiệp của bạn có thể gặp khó khăn. Một chiến lược bán hàng và phân phối xuất sắc có thể tạo ra sự độc quyền, thậm chí không cần sự khác biệt đặc trưng của sản phẩm.

Ví dụ điển hình là cấu tạo bàn phím QWERTY được phát minh vào những năm 1800 để giảm tình trạng kẹt máy đánh chữ cơ học. Tuy nhiên, ngày nay, mặc dù có nhiều bố cục bàn phím hiệu quả hơn, bố cục QWERTY vẫn đang được sử dụng rộng rãi do sự ổn định và sự quen thuộc, thậm chí khi có các bố cục mới cung cấp hiệu suất cao hơn.

Hay như Jeff Bezos, người sáng lập Amazon, đã có tầm nhìn là thống trị thị trường bán lẻ trực tuyến bằng cách sử dụng Internet như một kênh phân phối. Bắt đầu với một thị trường nhỏ chưa được quan tâm (sách), Amazon đã thành công trong việc xây dựng danh mục đa dạng và mở rộng sang các thị trường khác.

Chìa khóa của sự thành công là quá trình phân phối mạnh mẽ, bắt đầu từ quy mô nhỏ và sau đó đầu tư lại vào sự thành công ban đầu để mở rộng sang các thị trường lân cận. Amazon đã thực hiện một chiến lược tăng trưởng thông qua việc mở rộng từ các thị trường tương tự, tạo ra sự quen thuộc và thu hút khách hàng, rồi từ đó mở rộng vào các danh mục mới, xây dựng một hệ sinh thái thương mại điện tử toàn diện và trở thành thị trường trực tuyến lớn nhất thế giới.

ElonX quotes - Không đến một

Đội ngũ vững mạnh là nền tảng

Con người là nền tảng vững chắc, là nền móng để tạo nên thành công trong bất cứ lĩnh vực nào. Vậy nên, khi bắt đầu xây dựng doanh nghiệp, bạn cần xây dựng đội ngũ vững chắc.

Trước khi đầu tư vào một công ty, ngoài chú trọng việc phân tích các kỹ năng và tầm nhìn của những người có liên quan, tác giả còn quan tâm đến mối quan hệ cá nhân của họ. Mối quan hệ cá nhân không lành mạnh sẽ làm ảnh hưởng đến một đội ngũ, từ đó dẫn đến thất bại.

Bên cạnh đó, bạn cần đảm bảo cân bằng lợi ích của các chủ sở hữu. Trên thực tế, những người sáng lập và nhà đầu tư có thể sẽ có những mong muốn khác nhau và việc của bạn là làm sao phải cân bằng lợi ích giữa hai bên để đẩy lùi khác biệt và không làm ảnh hưởng đến công ty.

Cuối cùng, các công ty khởi nghiệp nên cố gắng tạo nên văn hóa công ty mạnh mẽ. Văn hóa mạnh mẽ tạo ra một môi trường làm việc tích cực, thúc đẩy sự sáng tạo, tạo điều kiện cho sự hợp tác và giao tiếp mạnh mẽ, tăng cường hiệu suất làm việc và giảm xung đột. Paypal là một ví dụ về công ty có văn hoá mạnh mẽ, bằng chứng là có nhiều nhân viên đã cùng nhau thành lập công ty mới khi họ không còn làm việc cho PayPal.

4 yếu tố nhận diện các công ty độc quyền

Những công ty độc quyền sẽ có lợi nhuận cao hơn nhiều so với các công ty khác bên ngoài thị trường. Thế nhưng, trong quá trình hoạt động, họ sẽ không thừa nhận hay khoe khoang về mô hình độc quyền của mình. Bạn có thể nhận diện các công ty độc quyền thông qua 4 yếu tố:

  • Đầu tiên, họ có lợi thế về công nghệ: Công nghệ độc quyền của những công ty độc quyền hoạt động tốt hơn so với đối thủ rất nhiều lần nên tất cả các đối thủ không thể cạnh tranh được. Thuật toán tìm kiếm của Google là một ví dụ điển hình.
  • Thứ hai, họ biết cách tạo ra hiệu ứng mạng (hiệu ứng đám đông), càng nhiều người sử dụng sản phẩm của họ thì càng có nhiều người tin rằng nó thực sự hữu ích. Ví dụ như Facebook, mạng xã hội số 1 thế giới ngày càng trở nên hữu ích khi nhiều bạn bè của một người dùng cũng sử dụng nó.
  • Thứ ba, các công ty độc quyền được hưởng lợi từ lợi thế quy mô lớn, từ đó có thể tiết kiệm chi phí nhờ việc sản xuất trên quy mô lớn. Lợi thế theo quy mô cho phép họ cung cấp cho khách hàng những mức giá hấp dẫn hơn so với những công ty mới và giúp củng cố thêm vị thế của họ.
  • Thứ tư, các công ty độc quyền thường có những thương hiệu mạnh. Apple là một ví dụ điển hình. Mặc dù nhiều công ty khác đã cố gắng mô phỏng sản phẩm và đầu tư vào cửa hàng nhưng vẫn không đạt được mức độ thành công tương tự như Apple.

7 câu hỏi mà bất cứ công ty nào cũng cần trả lời

Trong cuốn sách “Zero to One”, trước khi quyết định thành lập công ty, bạn nên trả lời 7 câu hỏi sau:

Câu hỏi 1 về Kỹ thuật: Bạn có thể tạo ra một công nghệ thực sự đột phá không? Để chiếm ưu thế, các công ty năng lượng sạch mới cần công nghệ tốt hơn gấp 10 lần so với công nghệ cũ, chứ không phải chỉ cần tốt hơn một chút. Sự đột phá này mới có thể giúp họ cạnh tranh được với các công ty lâu đời.

Câu hỏi 2 về Thời điểm: Đây có phải là thời điểm thích hợp để bắt đầu công việc kinh doanh không? Có nhiều nhận định cho rằng công nghệ sạch đang ở trên đỉnh của thời kỳ phát triển theo cấp số nhân và đó là đòn bẩy để họ phát triển mạnh mẽ. Trên thực tế, công nghệ sạch phát triển chậm và tuyến tính.

Câu hỏi 3 về Độc quyền: Bạn đã chọn được thị trường ngách phù hợp hay chưa? Để thành công, bạn nên tập trung vào một thị trường nhỏ sẽ mang đến một cơ hội tốt hơn. Điều này sẽ giúp bạn xây dựng độc quyền nhanh chóng.

Câu hỏi 4 về Con người: Nhóm của bạn có thể theo đuổi cơ hội này không? Người điều hành, quản lý người không có kỹ năng tạo ra sản phẩm xuất sắc thì rất dễ dẫn tới thất bại.

Câu hỏi 5 về Phân phối: Bạn sẽ cung cấp sản phẩm của mình cho khách hàng như thế nào? Một kênh phân phối không phù hợp có thể dẫn đến thất bại, ví dụ điển hình là trường hợp của công ty khởi nghiệp xe điện Better Place đã nộp đơn phá sản sớm vì không chọn đúng kênh phân phối.

Câu hỏi 6 về Sức bền. Bạn vẫn có thể bảo vệ vị thế thị trường của mình trong 10 hay 20 năm nữa không? Các công ty cần đối mặt với thách thức từ các đối thủ có chi phí sản xuất thấp hơn.

Câu hỏi 7 về Bí quyết: Cơ hội bạn đang thấy có phải là duy nhất không? Các công ty thành công thường phát hiện ra những cơ hội mà không phải ai cũng nhìn thấy.

Bạn cũng dễ nhận thấy rằng, Tesla – công ty trong lĩnh vực xe điện số 1 thế giới chính là một trong số ít công ty trả lời được tất cả những câu hỏi này. Vì thế, họ đã thành công.

“Zero to One” – Không Đến Một của tác giả Peter Thiel đã cung cấp các công cụ tư duy phong phú để tạo ra giá trị và là cơ sở vững chắc cho các yếu tố kinh doanh để thực hiện tầm nhìn của bạn. Cuốn sách là một hành trình sâu sắc vào thế giới đổi mới và sự sáng tạo, là một nguồn cảm hứng sâu sắc để chúng ta nhìn nhận kinh doanh và cuộc sống với tư duy độc đáo và tìm kiếm những con đường chưa ai đi qua.