ElonX_Logo black
Search

The Highly Sensitive Person (Người Nhạy Cảm) – Elaine N. Aron: Độ nhạy cảm cao đến từ đâu?

The Highly Sensitive Person (Người Nhạy Cảm) - Elaine N. Aron: Độ nhạy cảm cao đến từ đâu?
Nội dung

Bạn đã bao giờ nghe nói về những đứa trẻ đặc biệt được mô tả là “quá nhạy cảm vì lợi ích của chúng”? Bạn có phải là người trưởng thành có thế giới nội tâm phong phú và khả năng nhạy bén trong việc nắm bắt những tín hiệu tinh tế không? Bạn có bị cuốn hút bởi âm nhạc, nghệ thuật và tâm linh không? “The Highly Sensitive Person” (Người Nhạy Cảm) của Elaine N. Aron là một cuốn sách về sức khỏe tinh thần nổi tiếng khám phá về tính cách nhạy cảm và đặc điểm của những người có độ nhạy cảm cao.

Cuốn sách giải mã cách những người nhạy cảm tiếp xúc và tương tác với thế giới xung quanh, từ cách họ xử lý tình cảm đến cách họ đối mặt với ánh sáng, âm thanh và sự kích thích. Aron cung cấp cái nhìn sâu sắc và những chiến lược thực tế để giúp người đọc hiểu rõ bản thân, tận dụng sức mạnh của tính cách nhạy cảm và xây dựng một cuộc sống cân bằng. Với lời viết trung thực và thông tin khoa học, cuốn sách là nguồn tài nguyên quý giá cho những người muốn hiểu rõ hơn về chính mình và tận dụng tính cách đặc biệt của mình.

Elaine Aron là giáo sư, nhà trị liệu tâm lý và tiểu thuyết gia. Phải mất một hành trình rất riêng tư và rất nhiều nghiên cứu để nhận ra rằng cô ấy không hề có khuyết điểm mà còn có vô số tài năng độc đáo. Là một người nhạy cảm, Elaine Aron rất vui khi được trở thành một phần của nhóm thiểu số này.

Lớn lên, Aron phải chiến đấu với sự hỗn loạn của gia đình. Và mặc dù cô thấy trường học và đại học rất dễ dàng về mặt học thuật, nhưng cô lại thấy cuộc sống sinh viên vô cùng khó khăn. Aron thấy mình đã khóc rất nhiều và cố gắng hết sức để bảo vệ mình khỏi thế giới.

Với “The Highly Sensitive Person” (Người Nhạy Cảm), tác giả phân thành 10 chương: 2 chương đầu tiên giới thiệu kiến thức lý thuyết căn bản và sâu sắc về tính cách nhạy cảm; 2 chương tiếp theo khám phá tác động của đặc điểm tâm lý này đối với sức khỏe và quá trình hình thành trong tuổi thơ; 3 chương tiếp theo đề cập đến những thách thức xã hội, mối quan hệ thân thiết và công việc mà người nhạy cảm thường gặp; cuối cùng, các chương kết luận mang lại những cách hàn gắn tâm hồn cho người độc giả nhạy cảm.

Cuốn sách độc đáo này của nhà tâm lý học nghiên cứu Elaine Aron tập trung vào một đặc điểm tính cách ít được chú ý trước đây, chiếm khoảng 15-20% dân số. Qua góc nhìn của tác giả, sự nhạy cảm không chỉ là một đặc thù, mà còn là một nguồn sức mạnh và tài năng độc đáo.

ElonX Quotes

Định nghĩa về Người Nhạy Cảm

Cuốn sách “The Highly Sensitive Person” (Người Nhạy Cảm) của Elaine N. Aron mở đầu bằng việc đưa ra một định nghĩa rõ ràng về người nhạy cảm, chúng ta thấy được sự tập trung vào những đặc điểm độc đáo và độ nhạy của nhóm này. Người nhạy cảm được mô tả là những cá nhân có khả năng cảm nhận sâu sắc và phản ứng mạnh mẽ trước những ảnh hưởng từ môi trường xung quanh.

Người nhạy cảm có khả năng cảm nhận sâu sắc. Chúng ta không chỉ đơn thuần nhận thức thông tin mà còn tiếp xúc với nó một cách tận cùng. Điều này có nghĩa là mỗi yếu tố của môi trường – từ ánh sáng đến âm thanh, mùi hương và tình cảm xã hội – đều được tiếp nhận với sự chú ý và tập trung cao độ. Sự độ nhạy này đưa ra một hình ảnh về một tâm trạng nhạy cảm, nhẹ nhàng đồng thời có thể là một thách thức khi phải đối mặt với những yếu tố kích thích mạnh mẽ.

Chúng ta cũng nhận thức được rằng, phản ứng mạnh mẽ của người nhạy cảm đối với môi trường không chỉ là một biểu hiện của sự nhạy cảm mà còn là một cơ hội. Những người nhạy cảm thường có khả năng xử lý thông tin một cách sâu sắc hơn, nhìn nhận chi tiết một cách tỉ mỉ và phản ứng với tình cảm một cách chân thật. Điều này không chỉ mang lại những thách thức, mà còn tạo nên những tài năng đặc biệt như sự sáng tạo, hiểu biết sâu sắc về người khác và khả năng chăm sóc đặc biệt.

Quan trọng hơn, từ định nghĩa về người nhạy cảm mà tác giả đưa ra có thể giúp chúng ta phân biệt người nhạy cảm với các đặc tính khác như tính hướng nội, sự kiểm soát hay sự nhút nhát. Elaine N. Aron đặt ra một cơ sở vững chắc để hiểu rõ hơn về đặc điểm riêng biệt của nhóm này, đồng thời tạo ra sự nhận thức rằng tính nhạy cảm không đồng nghĩa với sự yếu đuối hay khó chịu. Cuốn sách đi sâu vào để chỉ ra rằng người nhạy cảm thậm chí có những lợi thế đặc biệt mà xã hội cần đến.

Đặc điểm của một người nhạy cảm (HSP)

Những người nhạy cảm (HSPs) thu nhận rất nhiều thông tin, điều này có nghĩa là chúng ta có thể bị áp đảo bởi ánh sáng, tiếng ồn, mùi hương và lộn xộn. Chúng ta cảm nhận những tinh tế mà người khác không thấy được – những mối quan hệ có thể có, cảm giác căm ghét, không khí ô nhiễm và tâm trạng của người khác. Nhưng điều này cũng mang lại cho HSPs một tài năng đặc biệt về sáng tạo, hiểu biết và lòng chăm sóc – tất cả những đặc điểm mà xã hội của chúng ta cần.

Elaine N. Aron phân biệt các đặc điểm của HSPs so với tính hướng nội, sự kiểm soát và sự nhút nhát. Bà cũng nỗ lực lớn để chỉ ra điều này không có nghĩa là những người không phải là HSPs không nhạy cảm hoặc không mở lòng với sự tinh tế.

Thêm vào đó, một niềm tin sai lầm rằng phụ nữ có khả năng trở thành HSPs nhiều hơn, vì sự nhạy cảm dường như phân bố đều giữa cả nam và nữ. Đáng chú ý là khoảng 15-20% của dân số cũng thể hiện những đặc điểm này trong nhiều loài động vật. Điều này có lý, bởi có ít nhất một số thành viên của mỗi loài cần phải ở trạng thái báo động, phản ứng với sự tinh tế thay vì lao vào tình huống mới hoặc nguy hiểm không ngờ.

Quan trọng nhất là nhận thức đặc điểm này đi kèm với những món quà riêng nhưng cũng đối mặt với những thách thức cụ thể khi đối mặt với một thế giới chủ yếu không phải là HSP. Tùy thuộc vào tình huống, việc là một HSP có thể là một lợi thế hoặc một bất lợi.

Có một bài kiểm tra tự đánh giá giúp chúng ta xác định đặc điểm này. Bài kiểm tra này bao gồm việc đánh giá bản thân dựa trên các tuyên bố như “Tâm trạng của người khác ảnh hưởng đến tôi” và “Tôi cảm thấy bị áp đảo và lo lắng khi có nhiều điều xảy ra xung quanh tôi”.

Ước tính rằng khoảng 20% trong tổng số mọi người là cực kỳ nhạy cảm và 27% là nhạy cảm có mức độ vừa. Những con số này quan trọng, nhưng vẫn quá nhỏ để thay đổi tình hình hiện tại. Văn hóa chủ yếu không phải là HSP, mà hầu hết các văn hóa phương Tây đều như vậy, tập trung vào sự ồn ào và hối hả và thường rất áp đảo.

Tuy nhiên, hầu hết mọi người không chia sẻ đặc điểm này, nên việc gắn nhãn HSPs là nhút nhát, yếu đuối hoặc rụt rè là dễ dàng. Hơn nữa, nếu chúng ta trải qua những trải nghiệm căng thẳng, lòng tự trọng của chúng ta bị tác động, sau đó chúng ta có xu hướng cảm thấy yếu đuối. Bằng cách học cách làm việc với những cảm giác này, chúng ta có thể khám phá những trải nghiệm quá khứ và thích ứng với hiện tại.

Để hiểu về hiện tại, cần phải xem xét những gì đã xảy ra trong quá khứ. Và để làm điều này, chúng ta cần đi trên một hành trình tự khám phá và xem xét nhiều khía cạnh của cuộc sống của chính mình. Nhìn vào quá khứ có nghĩa là xem xét tính cách của chúng ta, bản chất của mối quan hệ sớm với người chăm sóc, ảnh hưởng của học vấn, năm tuổi teen và cuối cùng là những thông điệp văn hóa mà chúng ta đã tiếp xúc.

Sự nhạy cảm đến từ đâu?

Trong khi đặc điểm của những người nhạy cảm (HSPs) chủ yếu giúp họ thành công trong công việc, kết nối tốt với người khác và có những trải nghiệm cuộc sống ý nghĩa, thì đặc điểm “kích thích quá mức” có thể làm chao đảo sự cân bằng nội tâm của họ.

Khi cộng dồn những điểm tích cực, điều này trở nên hợp lý: Nếu bạn giỏi trong việc nhận thức những điều tinh tế, xử lý những điều tinh tế này một cách sâu sắc và phản ứng mạnh mẽ đối với người khác và cảm xúc của bạn, bạn cũng sẽ có xu hướng cảm thấy bị áp đảo bởi tất cả các đầu vào vô tận của cuộc sống.

Trong thế giới ngày nay, chúng ta đều trải qua sự áp đảo. Hàng triệu thông tin, sự kiện được đẩy vào hệ thống giác quan của chúng ta mỗi ngày. Giữa mạng xã hội, thông báo về công việc và quảng cáo luôn hiện diện khiến không ít người trong chúng ta cảm thấy mệt mỏi vào cuối ngày. Tuy nhiên, với những người nhạy cảm, trạng thái kích thích quá mức, như bác sĩ Aron gọi là “quá kích thích” đặc biệt là rõ ràng.

Một mùi khá nồng, ánh sáng chói lọi, đám đông, nền ồn ào, thậm chí là cảm giác đói nhanh cũng có thể đưa những người nhạy cảm vào một phản ứng đáp chiến đấu hoặc chạy trốn và không một trong những kết quả này là đẹp đẽ. Họ có thể đóng cửa và lạnh lùng, trải qua một cuộc “sập bùng” với việc khóc và la hét hoặc đơn giản là chạy trốn và trốn vào nơi nào đó.

Làm thế nào để xử lý tình trạng kích thích quá mức khi bạn là một người nhạy cảm? Quản lý các kích thích của bạn càng tốt càng tốt. Bạn không thể kiểm soát môi trường xung quanh, nhưng bạn có thể kiểm soát những môi trường bạn bước vào dưới điều kiện nào.

Nếu bạn đã không ngủ đủ thì bạn có thể hạn chế tham gia vào các buổi tụ tập đông người. Bạn có thể mang theo tai nghe, kính râm và nến thơm yêu thích của bạn mọi nơi bạn đi. Và nếu bạn thật sự cần một khoảnh khắc nghỉ ngơi, đừng ngần ngại tìm chỗ riêng tư và dành 5 phút ngồi trên toilet để tập trung vào hơi thở và thư giãn.

Mọi thứ trong cuộc sống đều có giá của nó, và đối với người nhạy cảm, siêu năng lực giác quan của họ đi kèm với sự kích thích quá mức đôi khi – nhưng đây chỉ là điều có thể xử lý được.

Xây dựng một nhân cách để hòa mình tốt hơn

Đối với người nhạy cảm, các tình huống xã hội có thể đầy thách thức. Do sức chịu đựng thấp với kích thích và nhu cầu nghỉ ngơi và phục hồi (một mình) cao, người khác có thể nghĩ rằng họ thất lễ hoặc không thích họ.

Một cách để đối phó với những đánh giá và kỳ vọng hiểu được nhưng hiểu lầm này là xây dựng một nhân cách, theo gợi ý của bác sĩ Aron. Một nhân cách là một vai trò bạn chủ động quyết định đóng đinh cho xã hội nói chung để dễ dàng hơn trong việc điều hướng cuộc sống xã hội.

Hãy tưởng tượng bạn là trợ lý cá nhân của CEO công ty. Hầu hết mọi người sẽ mong đợi bạn phải năng và độc đáo, nhưng bạn hoàn toàn có thể xây dựng danh tiếng cho mình là “một máy lập kế hoạch bình tĩnh, chính xác và tính toán”. Như vậy, sẽ dễ dàng hơn để bảo vệ thời gian một mình bạn cần để lập kế hoạch cho lịch trình của sếp và có các cuộc trò chuyện qua email thay vì điện thoại.

Cuối cùng, mọi người sẽ tôn trọng bạn và ranh giới của bạn vì công việc của bạn nói lên tất cả. Vai trò của bạn phản đối kỳ vọng của mọi người, và mặc dù bạn đã phải phát triển từ đó, nó giờ đây cho phép bạn tự do hơn trong cuộc sống hàng ngày.

Những nhân cách có thể bao gồm một loạt các đặc điểm và danh tiếng không giới hạn, vì vậy nếu sử dụng chúng một cách tốt, bản thân bạn có thể tỏa sáng hơn trong vai trò người nhạy cảm!

Xác định lại quá khứ có thể giúp ích cho người nhạy cảm

Chúng ta đã nghe nhắc đến cụm từ “bản chất với nuôi dưỡng”. Vậy, bạn cảm thấy thế nào về những năm đầu hình thành của bạn và sự chăm sóc mà bạn nhận được? Đối với một số người, câu hỏi này có thể khó trả lời, nhưng đây là một ý tưởng tốt để nghĩ về mối quan hệ đính kèm với người chăm sóc khi chúng ta còn nhỏ.

Chúng ta cần làm điều này để nhận biết những gì môi trường sớm của chúng ta đã giảng dạy về thế giới. Liệu nó có an toàn, chúng ta có bị kích thích quá mức, hay chúng ta được hỗ trợ để kiểm soát phản ứng kích thích của mình?

Tất cả chúng ta, cả những người nhạy cảm đều mang theo ảnh hưởng của cách chúng ta được chăm sóc trong những năm đầu đời. Ước tính chỉ có 50 – 60% dân số đã trải qua một mối quan hệ đính kèm an toàn với người chăm sóc sớm của họ. Mối quan hệ an toàn với bố mẹ hoặc người chăm sóc có nghĩa là đứa trẻ cảm thấy an toàn và tự tin đủ để khám phá thế giới, thử nghiệm sự độc lập của mình. Đứa trẻ cũng có trực giác đủ tốt để biết rằng người chăm sóc là một sự hiện diện quan sát và sẵn sàng can thiệp khi cần thiết.

Đôi khi, vì nhiều lý do có thể liên quan đến tuổi thơ của người chăm sóc, mối quan hệ đính kèm này trở nên không an toàn. Đứa trẻ có thể nhận được thông điệp rằng, người chăm sóc đang lo lắng và yếu đuối, khiến cho đứa trẻ lo lắng về mối quan hệ và việc tách rời người này.

Một cực kỳ khác biệt khác là khi người chăm sóc đe dọa hoặc không muốn đứa trẻ tạo mối quan hệ. Hành vi như vậy dẫn đến mối quan hệ tránh né. Quan trọng là phải cố gắng hiểu rõ những điều đã hoặc không được thực hiện để chúng ta bắt đầu đối xử với bản thân mình một cách khác biệt. Nếu không, chúng ta chỉ tiếp tục lặp lại những mô hình này.

Chúng ta có thể làm quá mức công việc, mạo hiểm và khám phá nhiều hơn cơ thể có thể chịu đựng. Ngược lại, chúng ta có thể tự bảo vệ quá mức khi cần phải tiếp xúc với thế giới. Chúng ta hoặc quá mức tiếp cận thế giới, hoặc quá xa lạ với nó.

Chúng ta có thể cần một chiến lược từng bước được đề xuất như sau:

  • Trong tình huống mới lạ, chúng ta có thể đưa theo một người quen;
  • Chúng ta có thể nói chuyện với phần sợ hãi của chính mình, bảo rằng phần này sẽ ổn khi nó đã thích ứng với tình huống;
  • Chúng ta có thể về nhà nếu cần, nhưng cũng tự nhắc nhở bản thân lắng nghe phần can đảm của chúng ta.

Quá kích thích cũng có thể bị nhầm lẫn với sự lo lắng. Vì vậy, chúng ta có thể điều chỉnh lại sự kích thích của mình chỉ đơn giản như một phản ứng với tất cả những gì đang diễn ra xung quanh chúng ta. Thời gian chết và nghỉ ngơi cũng có ích, bao gồm ngủ, ăn uống lành mạnh và thư giãn. Việc thiền định, chiêm nghiệm hoặc cầu nguyện cũng rất có ích cho người nhạy cảm.

Nó giúp nhìn thấy những câu chuyện của chúng ta trong bối cảnh những năm trước đây của chúng ta và tự nuôi dạy lại bản thân khi cần thiết. Chúng ta có thể nhìn nhận sự nhút nhát, thất bại và nỗi đau của mình một cách chính xác và nhân ái hơn. Sau đó, chúng ta có thể áp dụng những hiểu biết sâu sắc này vào các lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống của mình, cho dù đó là xã hội, công việc hay sự thân mật.

Xây dựng mối quan hệ sâu sắc

Xây dựng mối quan hệ sâu sắc là một khía cạnh quan trọng trong cuộc sống của người nhạy cảm, và tác giả Elaine N. Aron đưa ra những ý kiến và chiến lược rất chi tiết để họ có thể tạo ra các mối quan hệ có ý nghĩa và bền vững. Một trong những điểm chính là ý thức về cách tương tác với người khác, điều này không chỉ giúp họ hiểu rõ bản thân mình mà còn tạo ra cơ hội để kết nối sâu sắc với người khác.

Tác giả đề cập đến việc hiểu rõ về mình và sự nhạy cảm của mình là chìa khóa quan trọng. Người nhạy cảm thường xuyên đối mặt với những thách thức trong giao tiếp và tương tác xã hội. Bằng cách nhìn nhận và chấp nhận những đặc điểm tích cực của mình, họ có thể xây dựng một bức tranh toàn diện về bản thân và tìm ra những cách tiếp cận tích cực trong mối quan hệ.

Người nhạy cảm thường có độ nhạy cao với sự áp đặt từ người khác và môi trường xung quanh. Do đó, việc hiểu rõ về giới hạn của bản thân và biết cách bảo vệ nó giúp họ tránh bị quá tải và duy trì một tâm lý ổn định trong mối quan hệ.

Ngoài ra, Elaine N. Aron nêu rõ tầm quan trọng của việc lắng nghe và hiểu biết người khác. Sự tập trung vào người đối tác, sự đồng cảm và khả năng lắng nghe chân thành giúp xây dựng sự kết nối tinh tế và sâu sắc. Đồng thời, lắng nghe và thấu hiểu cũng tạo ra một không gian cho người nhạy cảm để chia sẻ và thể hiện bản thân mình mà không sợ bị đánh giá hay hiểu lầm.

Khi đối mặt với xung đột, chúng ta cần hiểu rõ nguồn gốc của mâu thuẫn để biết cách thể hiện ý kiến một cách tôn trọng và tìm kiếm giải pháp chung, từ đó giúp mối quan hệ phát triển mạnh mẽ và tránh được những rủi ro tiêu cực.

Phát triển mạnh trong công việc

Người nhạy cảm cảm thấy không tốt khi giờ làm việc kéo dài hoặc môi trường làm việc căng thẳng và quá kích thích. Họ cũng có xu hướng đánh giá thấp giá trị của vai trò của mình, tính chăm chỉ mặc âm thầm và đóng góp tiềm năng của mình.

Chúng ta có thể cần nhắc nhở bản thân mình để trở nên thực tế, không lạc lõng trong việc học hoặc lý thuyết, hoặc áp lực để đáp ứng những kỳ vọng được nhận thức từ người khác. Chúng ta cần chú ý đến sự hoàn hảo mong manh đầy lo lắng của mình và buông bỏ một số ý tưởng sáng tạo nhiều của mình. Thường xuyên, chúng ta chọn nghề nghiệp phục vụ nhưng phải theo dõi khả năng tự kiểm soát bản thân có thể gây kiệt sức.

Thú vị thay, người nhạy cảm có thể nắm quyền kiểm soát vị trí quan trọng trong Chính phủ và doanh nghiệp. Kỹ năng của họ là quan trọng để mang đến một cái nhìn cân nhắc hơn về hậu quả trong những lĩnh vực này. Để ủng hộ cho giả thuyết này, tác giả Aron đưa ra một phép so sánh vô cùng sáng tạo:

“Xã hội ngày càng khắc nghiệt, bao gồm toàn bộ xã hội phương Tây, xuất phát từ việc phân chia con người thành hai giai cấp, các chiến binh cùng nhà vua càng trở nên bốc đồng, trái lại, tầng lớp thầy tu, người phân xử, cố vấn càng chín hắn và hiểu biết sâu rộng. Tôi cũng đã nhấn mạnh sự cân bằng giữa hai tầng lớp này là nhân tố thiết yếu dẫn đến sự tồn tại của một nền văn hóa, và hầu hết người nhạy cảm đều hướng đến tầng lớp cố vấn hoàng gia một cách rất tự nhiên.”

Kết luận

Thực tế, đa phần những người có tính cách nhạy cảm cao đều là những người thông minh, chu đáo và sâu sắc. Vì vậy, những người sinh ra với đặc tính nhạy cảm không nên tự cảm thấy tự ti hay kém cỏi vì đặc điểm tâm lý độc đáo của họ.

“The Highly Sensitive Person” (Người Nhạy Cảm) của Elaine N. Aron là một sự khẳng định cuộc sống dành cho những người thường xuyên tự ti về tính cách của mình. Hãy biến những thách thức mới thành trải nghiệm đáng nhớ, lấp đầy tâm trạng bằng những suy nghĩ tích cực, nguồn năng lượng hạnh phúc, và quan trọng nhất, hãy tự hào vì sự nhạy cảm luôn tỏa sáng trong tâm hồn của mỗi người!