ElonX_Logo black
Search

Mindset: Tâm Lý Học Thành Công – Carol Dweck: Sức mạnh của tư duy phát triển

Mindset: Tâm Lý Học Thành Công - Carol Dweck: Sức mạnh của tư duy phát triển
Nội dung

Bạn có biết lý do vì sao một số người thành công trong lĩnh vực khoa học, nghệ thuật, thể thao, kinh doanh, trong khi những người khác lại thất bại mặc dù có tiềm năng? Cuốn sách truyền cảm hứng “Mindset: Tâm Lý Học Thành Công” của Carol Dweck là hành trình sâu sắc vào tư duy con người, tìm hiểu về khả năng thay đổi và phát triển sẽ giúp bạn thấu hiểu những người xung quanh và chính bản thân mình.

“Mindset: Tâm Lý Học Thành Công” là một cuốn sách phát triển bản thân và là sách tư duy tích cực nổi tiếng của tác giả Carol S. Dweck, một nhà tâm lý học người Mỹ nổi tiếng với nghiên cứu về tâm lý phát triển và tư duy cố gắng. Cuốn sách được xuất bản lần đầu vào năm 2006 và đã nhanh chóng trở thành một tác phẩm quan trọng trong lĩnh vực phát triển cá nhân và giáo dục.

Được tác giả sử dụng nghiên cứu khoa học và nhiều ví dụ thực tế, “Mindset: Tâm Lý Học Thành Công” là một nguồn cảm hứng mà còn là một công cụ quan trọng để giúp bạn xây dựng một tư duy tích cực và linh hoạt và đạt được thành công trong mọi lĩnh vực của cuộc sống.

Xem Ebook: Mindset: Tâm Lý Học Thành Công

Hai loại tư duy – Mindset

Trong cuốn sách “Mindset: Tâm Lý Học Thành Công”, tác giả Carol S. Dweck phân ra 2 khái niệm về “mindset” (tư duy) và cách nó ảnh hưởng đến cách chúng ta đối mặt với thách thức, đạt được thành công và xử lý thất bại.

  • “Fixed mindset” (tư duy cố định): Là tư duy mà người ta tin rằng khả năng và tài năng của họ là cố định và không thể thay đổi. Những người có tư duy cố định thường tránh thách thức, sợ thất bại và thường xuyên cảm thấy bị giới hạn bởi khả năng tự nhiên.
  • “Growth mindset” (tư duy phát triển): Là tư duy mà người ta tin rằng khả năng và tài năng có thể được phát triển thông qua nỗ lực, học hỏi và trải nghiệm. Những người có tư duy phát triển sẵn lòng đối mặt với thách thức, học từ thất bại và xem mọi tình huống như cơ hội để phát triển.

Nguyên nhân chính của sự khác biệt này nằm ở giáo dục, môi trường và các trải nghiệm từ thuở nhỏ. Những người trưởng thành trong một môi trường khích lệ sự cố gắng và đánh giá quá trình hơn là kết quả thường phát triển tư duy phát triển. Ngược lại, những người sống trong môi trường đánh giá cao kết quả hơn là nỗ lực có thể phát triển tư duy cố định.

Trong cuộc sống, tư duy ảnh hưởng đến cách chúng ta đối mặt với thách thức, xử lý thất bại và đạt được thành công. Người có growth mindset (tư duy phát triển) thường linh hoạt, sẵn sàng thử nghiệm và không ngần ngại đối mặt với những tình huống mới. Ngược lại, người có fixed mindset (tư duy cố định) có thể gặp khó khăn khi đối mặt với những thách thức mới, vì họ coi đó là sự thách thức đối với khả năng hiện tại của họ.

Trong giáo dục, tư duy phát triển khuyến khích học sinh học hỏi, chấp nhận thất bại là một phần quan trọng của quá trình học tập. Còn ở môi trường làm việc, tư duy phát triển có thể tạo ra nhóm làm việc sáng tạo, khuyến khích đổi mới và sẵn sàng đối mặt với thách thức.

Tuy vậy, không có một loại tư duy nào là hoàn toàn xấu hoặc hoàn toàn tốt. Mỗi loại tư duy đều đi kèm với những ưu điểm và nhược điểm. Tư duy cố định có thể mang lại sự an toàn và tự tin, nhưng có thể giới hạn khả năng phát triển. Ngược lại, tư duy phát triển có thể mở rộng tiềm năng nhưng có thể tạo ra áp lực và lo lắng.

“Có tư duy cố định không phải là điều xấu, mỗi người trong chúng ta đều có thể sở hữu loại tư duy này. Tuy nhiên, điểm đáng mừng tất cả chúng ta đều có khả năng thay đổi, phát triển tư duy thông qua quá trình học tập và rèn luyện. Không ai hoàn toàn có tư duy cố định hoặc tư duy phát triển, đôi khi chúng ta đứng ở giữa ranh giới của hai loại tư duy này”.

Bên trong mỗi loại tư duy

Tư duy cố định, theo Dweck đã tạo nên một khía cạnh quan điểm mà thành công hoặc thất bại được xem xét như biểu hiện của bản chất. Đối với những người ưa thích tư duy này, mỗi kết quả đều nối liền với sự thông minh hoặc không tài năng của bản thân.

Trong khi đó, tư duy phát triển đặt trọng tâm vào hành trình học hỏi và sự phát triển cá nhân. Dweck khẳng định rằng, nỗ lực và sự cố gắng có thể định hình tài năng, đưa ra một cái nhìn về thành công là một hành trình, không chỉ là một đích cuối.

Mindset: Tâm Lý Học Thành Công - Carol Dweck: Sức mạnh của tư duy phát triển

Tư duy cố định thường phản ánh vào quan điểm về bẩm sinh và không thể thay đổi. Nó là niềm tin rằng khả năng của bạn là định sẵn từ khi sinh ra. Và nếu bạn không thành công ngay từ đầu, đó là dấu hiệu bạn thiếu khả năng. Ngược lại, với tư duy phát triển, sự cố gắng và nỗ lực có thể phát triển kỹ năng và khả năng. Bạn có thể không có sẵn kỹ năng nhưng qua thời gian và nỗ lực, bạn có thể phát triển chúng.

Sức mạnh của tư duy không chỉ là ở cách chúng ta nhìn nhận thế giới mà còn ở cách chúng ta đối mặt với nó. Tư duy cố định tạo ra một thế giới tư tưởng bị hạn chế, nơi mọi thất bại được coi là sự hiện thân của khả năng cá nhân. Trái lại, tư duy phát triển tạo ra một thế giới linh hoạt, nơi mọi thất bại là cơ hội học hỏi và phát triển.

Cuộc sống không phải lúc nào cũng trải qua những khoảnh khắc suôn sẻ và thất bại là một phần không thể tránh khỏi. Chúng ta nên nhìn nhận thất bại như một cơ hội học hỏi và phát triển. Thay vì nhìn nhận nó là dấu hiệu của sự yếu đuối, tư duy phát triển nhìn thấy nó là một bước tiến trong quá trình trở nên mạnh mẽ hơn.

Trong lĩnh vực giáo dục, tư duy phát triển có thể thay đổi cách giáo viên giảng dạy và học sinh học tập. Nó tạo ra một môi trường tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và lòng kiên nhẫn trong quá trình học.

Trong môi trường làm việc, tư duy phát triển kích thích sự sáng tạo trong đội nhóm, tạo ra một môi trường làm việc nơi mọi người tự tin đối mặt với những thách thức mới.

Sự thật về năng lực và thành tựu

Bên cạnh 2 nhóm tư duy, cuốn sách “Mindset: Tâm Lý Học Thành Công” của Carol Dweck còn đưa ra cái nhìn sâu sắc và chi tiết về sự thật về năng lực và thành tựu. Tác giả không chỉ đề cập đến khái niệm về năng lực là do bẩm sinh hay không, mà còn bóc tách những ảnh hưởng tiêu cực của việc khen ngợi, cũng như giải mã sức ảnh hưởng của quan điểm “tích cực” và “tiêu cực”.

Một trong những thách thức lớn nhất là câu hỏi về năng lực và liệu nó có phải là một phẩm chất bẩm sinh hay không. Dweck chứng minh rằng, nếu chúng ta tin rằng năng lực là hoàn toàn do bẩm sinh, chúng ta có thể trở nên tự giới hạn và không hứng thú với việc phát triển bản thân. Ngược lại, tư duy phát triển cho rằng, năng lực có thể được phát triển thông qua nỗ lực và trải nghiệm. Khi chấp nhận tư duy phát triển, chúng ta mở ra một cánh cửa cho sự phát triển không ngừng.

Cũng theo Dweck, cô khen ngợi khả năng của con người để thay đổi, học hỏi và phát triển khi chúng ta chấp nhận tư duy phát triển. Tuy vậy, lời khen có thể tạo ra áp lực không cần thiết khi chúng ta chỉ tập trung vào việc khen ngợi kết quả và kết quả tích cực. Ngược lại, khen ngợi những nỗ lực và quyết tâm của người khác sẽ giúp xây dựng lòng tự tin và lòng kiên nhẫn. Lời khen không nên chỉ được xem xét dựa trên thành công hay thất bại, mà còn phải dựa trên quá trình học hỏi và phát triển cá nhân.

Quan điểm “tích cực” và “tiêu cực” cũng đóng một vai trò quan trọng trong tư duy và thành tựu của chúng ta. Quan điểm “tích cực” không phải lúc nào cũng là điều tích cực và ngược lại, quan điểm “tiêu cực” không nhất thiết là điều xấu. Mọi người có thể bị áp đặt quan điểm “tích cực” mà không có không gian cho sự đau khổ hay thất bại, cũng như quan điểm “tiêu cực” cũng có thể là động lực mạnh mẽ để cải thiện và phát triển bản thân.

Thể thao – tư duy của một nhà vô địch

“Mindset: Tâm Lý Học Thành Công” của Carol Dweck còn giúp chúng ta hiểu rõ tư duy và thành công trong thể thao. Tác giả không chỉ tập trung vào khám phá sự khác biệt giữa tư duy cố định và tư duy phát triển trong ngữ cảnh thể thao mà còn nói về ý nghĩa của việc trở thành một ngôi sao và cách lắng nghe tư duy để đạt đến đỉnh cao.

Cuộc sống của những vận động viên hàng đầu thường được nhìn nhận qua góc độ về tài năng thiên bẩm. Carol Dweck khẳng định rằng, trong thể thao, một số người có thể được coi là có “tài năng tự nhiên” nhưng nó không đồng nghĩa với thành công dài hạn.

Tư duy cố định có thể khiến cho những người có tài năng thiên bẩm trở nên kiêu căng và thiếu lòng kiên nhẫn khi gặp khó khăn. Trong khi đó, tư duy phát triển tạo ra tâm lý linh hoạt, sẵn lòng đối mặt với thách thức và không ngừng phát triển.

Cụ thể như những người xuất sắc như cầu thủ bóng rổ Michael Jordan hay vận động viên quần vợt Serena Williams, họ không chỉ dựa vào tài năng mà còn chú trọng đến quá trình học hỏi, nỗ lực và sự kiên trì. Điều này làm nổi bật ý nghĩa của việc phát triển growth mindset trong thể thao, nơi mà mỗi thất bại không phải là một điểm dừng mà là một bước tiến trong hành trình vươn đến đỉnh cao.

Bên cạnh đó, việc trở thành một ngôi sao thể thao ngoài tài năng hay kỹ thuật xuất sắc còn là về tư duy và tâm lý vững vàng. Những ngôi thao thể thao nổi tiếng như vận động viên điền kinh nổi tiếng Usain Bolt có cả tư duy phát triển về khả năng thể chất và cả sự kiên trì, quyết tâm và lòng tự tin.

Tác giả cũng cho rằng, tư duy cố định có thể dẫn đến những vấn đề tâm lý khi trở thành ngôi sao. Người ta có thể mắc kẹt trong ý nghĩa rằng, họ phải duy trì hình ảnh của một người xuất sắc và bất kỳ thất bại nào cũng có thể bị hiểu là sự tự hủy hoại. Ngược lại, người có tư duy phát triển có thể nhìn nhận ngôi sao là một danh hiệu và là một cơ hội để họ không ngừng phát triển và hoàn thiện bản thân.

Một khía cạnh quan trọng khác mà Dweck nêu ra là khả năng lắng nghe tư duy. Trong lĩnh vực thể thao, đây là một yếu tố quyết định giữa việc người chơi trở nên xuất sắc hay lạc quan khi đối mặt với thất bại. Tư duy phát triển đưa ra cái nhìn tích cực, thách thức bản thân để học hỏi từ mỗi trải nghiệm, còn tư duy cố định có thể khiến người chơi mắc kẹt trong sự tự ti và hoài nghi về khả năng của mình.

Lắng nghe tư duy áp dụng cho cả mỗi cá nhân và cả đội ngũ. Các nhà quản lý và huấn luyện viên cũng cần thấu hiểu cách tư duy của từng thành viên trong đội để tạo ra môi trường tích cực và hỗ trợ sự phát triển.

Mindset: Tâm Lý Học Thành Công - Carol Dweck: Sức mạnh của tư duy phát triển

Doanh nghiệp – Tư duy và lãnh đạo

Trong môi trường kinh doanh ngày nay, tư duy và lãnh đạo đóng một vai trò quan trọng. Dweck giúp chúng ta nhìn nhận rõ hơn về cách tư duy ảnh hưởng đến lãnh đạo trong doanh nghiệp. Một trong những câu hỏi lớn mà Dweck đặt ra là, liệu người lãnh đạo có sinh ra với tư duy phát triển hay không, hay nó có thể được hình thành và luyện tập theo thời gian?

Dweck cho rằng, tư duy cố định có thể dẫn đến sự khó chịu,l bảo thủ với sự thay đổi và khả năng chịu đựng thất bại. Ngược lại, tư duy phát triển thúc đẩy sự linh hoạt, khả năng học hỏi từ mọi trải nghiệm và sẵn sàng đối mặt với những thách thức.

Thông qua nghiên cứu và ví dụ thực tế, tác giả đã chứng minh rằng tư duy có thể thay đổi và phát triển thông qua nỗ lực và lòng kiên nhẫn. Điều này đồng nghĩa với việc, bạn có thể trở thành một nhà lãnh đạo xuất sắc khi nỗ lực học hỏi, rèn luyện và phát triển growth mindset.

Cũng theo nghiên cứu của Dweck, người lãnh đạo có tư duy cố định thường có xu hướng tìm kiếm sự chú ý và sự khen ngợi thay vì tập trung vào sự phát triển và học hỏi từ thất bại. Điều này có thể dẫn đến sự khó chịu khi đối mặt với những thách thức lớn. Họ có thể trở nên bảo thủ và không sẵn lòng chấp nhận những thay đổi cần thiết.

“Không phải ai cũng chấp nhận được rằng, bất kỳ lãnh đạo nào cũng có thể cần phải trở nên tốt hơn. Thông thường, những người mạnh mẽ và thông minh ít khi bảo họ cần sửa đổi điều gì đó, và cụ thể là cần phải sửa đổi điều gì đó về chính họ.”

Đối với môi trường kinh doanh và doanh nghiệp, bên cạnh phát triển tư duy cá nhân thì “tư duy nhóm” cũng cần quan tâm và phát triển. Tư duy nhóm là nơi sự tư duy của từng thành viên ảnh hưởng đến hiệu suất của toàn bộ nhóm. Việc hợp nhất những tư duy đa dạng từ các thành viên trong nhóm không chỉ thúc đẩy sự sáng tạo mà còn giải quyết vấn đề hiệu quả.

Sự tương tác và chia sẻ ý kiến trong nhóm tạo ra không gian cho sự phát triển cá nhân và sự tăng cường khả năng làm việc nhóm. Một tư duy nhóm tích cực mở ra cánh cửa cho giải pháp mới, góp phần tăng cường lòng trung thành và cam kết trong tổ chức, tạo nên nền tảng vững chắc cho sự thành công của doanh nghiệp trong môi trường kinh doanh ngày nay.

Trong quy mô lớn hơn, chúng ta sẽ đề cập đến tư duy tổ chức. Tư duy tổ chức là khả năng của một tổ chức hoặc doanh nghiệp trong việc tổ chức, xử lý thông tin và đưa ra quyết định hiệu quả. Đây là quá trình tập trung vào cách tổ chức xử lý vấn đề, quản lý nguồn lực và xây dựng cấu trúc để đạt được mục tiêu. Tư duy tổ chức giúp tạo ra sự linh hoạt, sáng tạo và hiệu suất cao, đặc biệt quan trọng trong môi trường kinh doanh đòi hỏi sự nhanh nhạy và thích ứng.

Các mối quan hệ – Tư duy trong tình yêu

Trong cuốn sách “Mindset: Tâm Lý Học Thành Công” của Carol Dweck, tác giả khám phá cả tư duy ở mức độ cá nhân lẫn các mối quan hệ. Tư duy có thể phản ánh lên mọi khía cạnh của cuộc sống.

Trong quan hệ giữa các cá nhân, tư duy phát triển và tư duy cố định đều đóng một vai trò quan trọng. Khi chúng ta có tư duy phát triển, chúng ta thường có khả năng hiểu và chấp nhận người khác như những người có khả năng thay đổi và phát triển. Ngược lại, tư duy cố định có thể tạo ra sự cứng nhắc và khó chấp nhận sự khác biệt.

Tư duy cố định trong mối quan hệ đối thủ cạnh tranh thường dẫn đến sự thách thức và xung đột. Người có tư duy cố định có thể cảm thấy đe dọa bởi sự thành công của người khác và cảm thấy áp lực phải chứng minh bản thân. Trong khi đó, tư duy phát triển thúc đẩy sự hợp tác và sẵn lòng học hỏi từ người khác.

Trong mối quan hệ tình bạn và tình yêu, tư duy có thể định hình cách chúng ta đối mặt với những thách thức và xử lý mâu thuẫn. Tư duy phát triển giúp chúng ta hiểu rằng mọi mối quan hệ đều cần sự nỗ lực và chấp nhận những sai lầm, trong khi tư duy cố định có thể tạo ra sự kiện căng thẳng và sự bất đồng quan điểm.

Những người nhút nhát thường có tư duy cố định vì họ sợ rủi ro và không muốn đối mặt với sự thay đổi. Bên cạnh đó, tư duy cố định thường đi kèm với sự trả thù vì những người có tư duy này sẽ tập trung vào việc trả đũa chứ không tìm kiếm giải pháp xây dựng.

Trong các tổ chức có tư duy cố định, sự cạnh tranh và sự tự giới hạn thường xuyên làm trở ngại cho sự hợp tác và sự sáng tạo. Ngược lại, tổ chức với tư duy phát triển thường tạo ra một môi trường làm việc tích cực, khuyến khích sự chia sẻ ý kiến và sự đổi mới.

Cha mẹ, giáo viên, huấn luyện viên, tư duy tới từ đâu?

Cha mẹ và giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tư duy của trẻ từ khi còn nhỏ. Sự phản hồi từ người lớn có thể có ảnh hưởng lớn đến tư duy của trẻ. Những cha mẹ và giáo viên tích cực, khuyến khích sự nỗ lực và sự kiên trì thường tạo ra tư duy phát triển, trong khi những người tập trung vào đánh giá về khả năng tự nhiên thường kích thích tư duy cố định.

Người giáo viên, người cha mẹ tốt là những người hiểu rõ giá trị của sự nỗ lực và lòng kiên nhẫn. Họ tạo ra môi trường học tập tích cực, khích lệ trẻ vươn lên qua những thách thức thay vì đánh giá dựa trên khả năng tự nhiên. Họ không chỉ giúp con cái họ học được kiến thức, mà còn giúp họ học cách đối mặt với thất bại và phát triển từ đó.

Bên cạnh đó, “Mindset: Tâm Lý Học Thành Công” đề cập đến khả năng tư duy có thể phát triển và lệch lạc dựa vào những trải nghiệm và giao tiếp mà chúng ta trải qua. Dweck mô tả rằng, khi người ta được khen ngợi về khả năng tự nhiên, họ có thể phát triển tư duy cố định và tránh xa khỏi những thách thức mới để bảo vệ hình ảnh về khả năng của mình. Ngược lại, khi được khen ngợi về sự nỗ lực và quá trình học hỏi, tư duy phát triển được kích thích và sẵn sàng đối mặt với mọi khía cạnh của cuộc sống.

“Nếu bạn là người khuyến khích, bạn đang giúp mọi người nhìn nhận sự đồng cảm và sự nỗ lực như là lẽ sống, không phải như là sự yếu đuối.”

“Di sản” tư duy không chỉ là nguồn gốc từ cha mẹ và giáo viên mà còn được truyền đạt qua các thế hệ. Nếu một người lớn có tư duy phát triển và khích lệ sự nỗ lực, con cái thường kế thừa và phát triển tư duy tương tự. Ngược lại, một tư duy cố định từ người lớn có thể truyền đạt sự sợ hãi đối với thất bại và khó khăn.

Thay đổi tư duy

“Tư duy của bạn không phải là ai bạn là, nó chỉ là cách bạn đã được dạy.”

Tác giả khẳng định, tư duy phát triển không phải là điều bẩm sinh mà là một lựa chọn. Việc thay đổi tư duy bắt đầu từ việc nhìn nhận mọi thách thức và thất bại như là cơ hội để phát triển. Thay vì đánh giá bản thân dựa trên khả năng tự nhiên, chúng ta có thể đánh giá dựa trên sự nỗ lực và sự kiên trì. Cơ hội để phát triển là sự nhìn nhận rằng không có giới hạn cho việc học hỏi và cải thiện.

Để thay đổi tư duy, quan trọng nhất là bạn phải thay đổi cách nhìn nhận về bản thân và thế giới xung quanh. Dweck mô tả quá trình này như việc mở cửa của tâm trí để đón nhận những ý mới và cơ hội mới. Sự thay đổi bắt đầu từ lòng tin rằng khả năng phát triển là có thể và mọi người có thể thay đổi qua thời gian với sự nỗ lực và học hỏi.

Thay đổi tư duy còn đòi hỏi ý chí và sự kiên trì. Dweck nhấn mạnh, sự kiên trì không chỉ là việc vượt qua thử thách mà còn là việc không ngừng học hỏi và phát triển. Ý chí là nguồn động viên để vượt qua những khó khăn và không ngừng đặt ra mục tiêu mới. Sự kiên trì là chìa khóa để duy trì tư duy phát triển và không rơi vào tư duy cố định khi đối mặt với thất bại.

Một thực tế cho thấy rằng, hành trình tiến tới tư duy phát triển không phải là con đường thẳng tắp và dễ dàng. Nó là một cuộc phiêu lưu với những thử thách và học hỏi. Đôi khi, chúng ta có thể gặp thất bại và cảm thấy mất hứng thú. Tuy nhiên, nhìn nhận sự thất bại như là một phần của quá trình học hỏi và không bao giờ từ bỏ là chìa khóa để tiến tới tư duy phát triển thực sự.

Không chỉ là về bản thân, tư duy phát triển còn liên quan đến cách chúng ta tương tác với người khác. Học hỏi không chỉ đến từ sự thành công mà còn từ sự chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức. Dweck nhấn mạnh, giúp đỡ người khác, đặc biệt là truyền đạt tư duy phát triển là hành động tốt cho cộng đồng và là cách để củng cố và chia sẻ sức mạnh của tư duy phát triển.

Kết luận

Cuốn sách “Mindset: Tâm Lý Học Thành Công” của Carol Dweck là một tác phẩm giáo dục xuất sắc mà còn là một hành trình khám phá về bản chất của tư duy và cách nó có thể thay đổi cuộc sống. Dweck chia sẻ thông điệp mạnh mẽ rằng, tư duy không phải là một đặc điểm cố định mà là một quá trình liên tục, với sự nỗ lực và lòng kiên nhẫn.

Cuốn sách giúp bạn hiểu rõ về lòng kiên nhẫn và sự nỗ lực trước thách thức, đồng thời cung cấp hướng dẫn cụ thể để áp dụng những nguyên tắc này vào cuộc sống hàng ngày. Đọc “Mindset: Tâm Lý Học Thành Công” không chỉ là việc hiểu về bản chất tư duy mà còn là một hành trình chuyển đổi cá nhân, tạo ra cơ hội để phát triển và định hình một tương lai tích cực.