ElonX_Logo black
Search

Gắn Bó Yêu Thương: Tại Sao Ta Yêu, Tại Sao Ta Ghét? (Attached): Có thể ứng dụng khoa học để cải thiện các mối quan hệ không?

Gắn Bó Yêu Thương: Tại Sao Ta Yêu, Tại Sao Ta Ghét? (Attached): Có thể ứng dụng khoa học để cải thiện các mối quan hệ không?
Nội dung

Cuộc sống con người luôn trải qua một chuỗi những mối quan hệ phức tạp, nơi tình yêu và sự gắn kết không ngừng thay đổi, phát triển và thách thức chúng ta. Trong hành trình tìm kiếm ý nghĩa của tình yêu, chúng ta thường bắt gặp những câu hỏi vô tận: “Tại sao chúng ta yêu?” và “Tại sao chúng ta ghét?”. Cuốn sách về sức khỏe tinh thần “Gắn Bó Yêu Thương: Tại Sao Ta Yêu, Tại Sao Ta Ghét?” (tựa tiếng Anh: Attached) của tác giả Amir LevineRachel Heller không chỉ là một cuộc phiêu lưu vào cảm xúc mà còn là một hành trình sâu sắc vào tâm lý con người.

“Gắn Bó Yêu Thương: Tại Sao Ta Yêu, Tại Sao Ta Ghét?” (Attached) không chỉ đơn thuần giải mã về tình yêu và mối quan hệ gắn bó của người lớn, mà còn là một cuộc thám hiểm sâu rộng vào những góc khuất của tâm hồn, giúp ta hiểu rõ hơn về bản chất đa chiều của tình yêu và những nguyên tắc cơ bản tác động đến sự ghét bỏ. Trải qua từng trang sách, chúng ta sẽ bắt gặp những phân tích sâu sắc, những góc nhìn mới lạ và những bước tiến hiện đại trong lĩnh vực tâm lý học về mối quan hệ của người trưởng thành.

Trước khi đi vào nội dung tóm tắt sách, chúng ta hãy tìm hiểu đôi chút về tác giả Amir Levine và Rachel S. F. Heller là ai? Amir Levine là Phó Giáo sư tại Khoa Tâm thần thuộc Khoa Tâm thần Trẻ em và Vị thành niên tại Đại học Columbia.

Mẹ ông là một biên tập viên khoa học nổi tiếng, người coi trọng sự sáng tạo và động lực bản thân. Bà cho phép Amir nghỉ học ở nhà bất cứ khi nào ông muốn và học những gì ông quan tâm. Điều này đã khơi dậy niềm đam mê học tập. Sau khi thực hiện nghĩa vụ quân sự bắt buộc, Amir đăng ký vào ngành Y tại Đại học Do Thái ở Jerusalem. Tại đây ông đã nhận được nhiều giải thưởng.

Hiện ông đang làm việc tại Đại học Colombia với tư cách là Điều tra viên chính, cùng với Tiến sĩ đoạt giải Nobel, Tiến sĩ Eric Kandel và nhà nghiên cứu xuất sắc, Tiến sĩ Denise Kandel, trong một dự án nghiên cứu do Viện Y tế Quốc gia tài trợ.

Hiện tại, Tiến sĩ Levine đang tiếp tục nghiên cứu sự phát triển trí não của thanh thiếu niên tại Khoa Tâm thần Trẻ em và Thanh thiếu niên. Đồng thời ông cũng có một phòng khám tư nhân ở Manhattan.

Tác giả Rachel S. F. Heller là con gái của hai giáo sư đại học: một nhà sử học và một nhà khoa học chính trị – nên bà đã trải qua thời thơ ấu ở nhiều quốc gia khác nhau bao gồm Mỹ, Anh và Israel. Rachel có bằng B.A. bằng Khoa học Hành vi (Tâm lý học, Nhân chủng học và Xã hội học) và có bằng M.A. về Tâm lý học tổ chức xã hội của Đại học Columbia.

Rachel làm việc tại Dịch vụ Tâm lý Giáo dục ở Modi’in. Ở đó, cô đã giúp đỡ các gia đình, các cặp vợ chồng và trẻ em – trong nhiều môi trường giáo dục khác nhau – cải thiện các mối quan hệ và cuộc sống của họ. Trong công việc của mình, cô kết hợp các nguyên tắc dựa trên sự gắn bó với liệu pháp hành vi nhận thức, liệu pháp chấp nhận và cam kết cũng như các phương pháp tiếp cận dựa trên kinh nghiệm để giúp đỡ cả trẻ em và người lớn.

“Gắn Bó Yêu Thương: Tại Sao Ta Yêu, Tại Sao Ta Ghét?” (Attached) xuất bản lần đầu năm 2010 và được dịch ra 11 thứ tiếng, là tựa sách sẽ giúp chúng ta hiểu được kiểu gắn bó của bạn và kiểu gắn bó của đối tác tiềm năng. Từ đó tìm thấy bí quyết để tìm kiếm và duy trì tình yêu. Nếu bạn cần hiểu lý do tại sao một số mối quan hệ không thành công hoặc muốn mang lại nhiều hạnh phúc và thỏa mãn hơn nữa cho các mối quan hệ hiện tại của mình thì đây là một cuốn sách rất đáng đọc.

Hãy cùng nhau bước vào thế giới tinh tế và phức tạp này, nơi cuốn sách không chỉ là nguồn cảm hứng cho tình yêu mà còn là chiếc cầu nối giữa những học thuật và cuộc sống hàng ngày, đưa chúng ta đến những câu trả lời không ngờ về bản chất của sự yêu thương và những khía cạnh kỳ diệu của sự chối bỏ.

Tác giả nổi tiếng “Đàn Ông Sao Hỏa Đàn Bà Sao Kim” – John Gray đã đánh giá về quyển sách như thế này: “A groundbreaking book that redefines what it means to be in the relationship” (tạm dịch: Đây là một cuốn sách đột phá xác định lại ý nghĩa của mối quan hệ)

Nhu cầu về các mối quan hệ của chúng ta đến từ đâu?

Nhu cầu về các mối quan hệ của chúng ta bắt nguồn từ 3 yếu tố là gen di truyền, môi trường giáo dục và kinh nghiệm sống. Ba yếu tố trên sẽ chi phối mong muốn hình thành mối quan hệ  với người khác.

Mong muốn gắn bó của chúng ta bắt nguồn từ thời tổ tiên phải nương tựa vào nhau để tồn tại trước những khó khăn và sự đe dọa của những kẻ săn mồi. Vì vậy, việc tìm được một người bạn đời đáng tin cậy cho phép họ nuôi dạy con cái và tiếp nối dòng dõi. Về mặt di truyền, chúng ta được lập trình để có các mối quan hệ, nhưng cách chúng ta liên hệ với người yêu của mình mới là nơi lý thuyết gắn bó xuất hiện.

Các cuốn sách nuôi dạy con cái của phương Tây vào giữa thế kỷ 20 chủ trương phản đối việc cha mẹ chiều chuộng và bóp nghẹt con cái của họ. Nếu cha mẹ muốn con cái mình lớn lên không sợ hãi và tự chủ thì nên dành tình cảm “một cách tiết kiệm”.

Tuy nhiên, tình thế đã thay đổi vào những năm 1960, khi các nhà tâm lý học và người sáng lập lý thuyết gắn bó, Mary Ainsworth và John Bowlby, công bố nghiên cứu chứng minh tầm quan trọng của “mối liên kết giữa cha mẹ và con cái”. Các nghiên cứu sâu rộng xem xét trẻ em được nuôi dưỡng trong các trại trẻ mồ côi và các viện dưỡng lão, cho thấy trẻ em không chỉ phụ thuộc vào cha mẹ về thức ăn và chỗ ở mà còn để được hỗ trợ về mặt tinh thần.

Ngay cả khi những nhu cầu cơ bản như thức ăn và chỗ ở được đáp ứng, một đứa trẻ lớn lên mà không có cha mẹ hoặc người gắn bó sẽ có nguy cơ gặp khó khăn về thể chất, cảm xúc, trí tuệ và các mối quan hệ cao hơn nhiều. Ngược lại, nếu xây dựng được mối quan hệ an toàn giữa cha mẹ và con cái thì trẻ em sẽ gặt hái được thành công lớn hơn trong cuộc sống, đồng thời các em cũng có nhiều khả năng hình thành các mối quan hệ có ý nghĩa khi trưởng thành.

Tuy nhiên, gen và cha mẹ không phải chịu trách nhiệm duy nhất về mong muốn và hành vi của chúng ta trong các mối quan hệ. Những hành động hỗ trợ hàng ngày hoặc chỉ một vài lời tử tế từ người yêu có thể giúp chúng ta phát triển mối quan hệ một cách lâu dài.

Chúng ta chỉ túng thiếu khi những nhu cầu chưa được đáp ứng. Tương tự như trẻ con, người lớn cũng cần và hưởng lợi từ việc ở trong những mối quan hệ gắn bó, khi “đối tác” quan trọng có thể đáp ứng nhu cầu gắn bó cơ bản như nhu cầu về an toàn, sự thoải mái và tình yêu.

Khi những nhu cầu này được đáp ứng sẽ mang lại cho chúng ta sự can đảm để bước ra thế giới và có xu hướng phát triển mạnh mẽ hơn. Ngược lại, nếu đối tác không thể đáp ứng nhu cầu tình cảm cơ bản, họ có thể vô tình làm trở ngại cho khả năng phát triển của chúng ta.

Mối quan hệ an toàn mang lại cho chúng ta sự ổn định và tinh thần tích cực để vượt qua những thăng trầm của cuộc sống. Phụ thuộc không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối và khả năng phụ thuộc vào đối tác quan trọng sẽ nạp thêm “dinh dưỡng” cho tinh thần, điều này vô cùng có lợi cho sức khỏe tâm thần và thể chất của chúng ta.

Mối quan hệ lãng mạn không chỉ ảnh hưởng đến đầu óc và trái tim của chúng ta, mà còn đến toàn bộ cơ thể. Chỉ cần ở gần đối tác của chúng ta đã thay đổi huyết áp, nhịp tim, tần số thở và mức hormone. Nghiên cứu tại Đại học Toronto cho thấy rằng, những người mắc huyết áp cao nhưng tin rằng hôn nhân của họ là hạnh phúc và đáng sống, thực tế là có huyết áp ổn định hơn khi đối tác của họ ở bên cạnh, và ngược lại.

Cho dù tốt hay xấu, cách chúng ta trải nghiệm các mối quan hệ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và thể chất của chúng ta. Vậy làm thế nào chúng ta có thể sử dụng khoa học để mối quan hệ gắn bó trở nên có ích?

Có những kiểu gắn bó yêu thương nào trong một mối quan hệ tình cảm?

Gắn Bó Yêu Thương: Tại Sao Ta Yêu, Tại Sao Ta Ghét? (Attached): Có thể ứng dụng khoa học để cải thiện các mối quan hệ không?

Sự gắn kết của bạn sẽ quyết định thành công hay thất bại trong mối quan hệ, giải thích tại sao bạn cảm thấy hấp dẫn bởi loại người như vậy. Theo nghiên cứu trong cuốn sách “Gắn Bó Yêu Thương: Tại Sao Ta Yêu, Tại Sao Ta Ghét?” (Attached), con người thường có ba loại gắn kết chính là: An toàn, Lo âu, Né tránh.

  • 50% trong số chúng ta là những người có gắn kết An toàn
  • 20% Lo âu
  • Khoảng 25% là Né tránh
  • Và 5% còn lại là sự kết hợp giữa Lo âu và Né tránh.

An toàn

Những người có kiểu gắn kết An toàn thường cảm thấy thoải mái khi thể hiện sự quan tâm và tình cảm của họ. Họ ấm áp, thích sự gần gũi, thân thiết, dễ dàng đối mặt với những thăng trầm trong mối quan hệ. Người có kiểu gắn kết An toàn cũng có thể truyền đạt nhu cầu và mong muốn của mình, dự đoán nhu cầu của đối tác và cố gắng hết sức để đáp ứng những nhu cầu đó. Họ cũng có khả năng tự do và độc lập, có khả năng sắp xếp và ưu tiên các mối quan hệ một cách cân đối.

Gắn kết An toàn thường bắt gặp ở những đứa trẻ có sự đáp ứng đầy đủ các nhu cầu từ thời thơ ấu, bao gồm cả tình cảm và sự yêu thương.

Trong mối quan hệ tình cảm, đối tác có kiểu gắn kết An toàn sẽ chia sẻ dự định, kế hoạch của họ với bạn. Họ cũng không đưa ra quyết định mà không có ý kiến của bạn. Kiểu người này sẵn sàng mở rộng cuộc sống của họ cho bạn, và bạn có thể được giới thiệu cho gia đình của họ từ sớm. Họ không ngại bày tỏ “Anh yêu em” hoặc nói về những vấn đề nhạy cảm.

Khi xung đột xuất hiện, những người có kiểu gắn kết An toàn sẽ có cách hành xử công bằng và thỏa hiệp khi cần thiết. Họ mong muốn và ưa thích việc trở thành một nền tảng hỗ trợ bạn.

Lo âu

Những người thuộc loại gắn kết Lo âu thường cảm thấy lo lắng và áp lực trong các mối quan hệ của họ. Họ cần liên tục nhận được sự đảm bảo từ đối phương và thường gặp khó khăn khi ở một mình hoặc độc lập. Phụ nữ thường thuộc loại gắn kết lo âu hơn so với nam giới. Loại gắn kết Lo âu có thể bắt nguồn từ việc thiếu hụt tình yêu và quan tâm trong thời thơ ấu.

Nhóm người thuộc loại gắn kết Lo âu được ví như những bộ cảm biến mối đe dọa. Họ quan tâm đến việc làm cho mối quan hệ thành công, điều này đồng thời có nghĩa là họ lo lắng về mối quan hệ nhiều hơn so với người khác. Họ có thể tỏ ra quá mức để ý đến những gì bạn đang làm khi không ở cùng nhau. Tuy nhiên, tính nhạy cảm của họ khiến họ rất tinh tế và ân cần.

Vì vậy, những người lo lắng cần một đối tác có “tài nguyên tinh thần” để cung cấp cho họ đủ sự an toàn. Sự kiên nhẫn, đáng tin cậy và luôn sẵn sàng có thể giúp giảm bớt nhiều nỗi sợ của họ. Nếu bạn có thể làm dịu những lo lắng của họ và mang lại cho họ sự quan tâm họ cần, họ sẽ trở thành đối tác yêu thương và tận tụy, giúp bạn vượt qua những khó khăn, thử thách của thế giới bên ngoài.

Né tránh

Khác với những người lo lắng, nhóm người thuộc loại gắn kết Né tránh không lo lắng nhiều về mối quan hệ và sự từ chối cũng không làm họ phiền lòng nhiều. Họ thường rất độc lập và không muốn sự thân mật. Nam giới thường dễ thuộc loại gắn kết Né tránh hơn phụ nữ.  Họ sợ sự ràng buộc và sử dụng lý trí để tránh xa khỏi các tình huống gần gũi.

Nếu đối tác quá gần, họ có thể nhanh chóng cảm thấy bị ngột ngạt. Người thuộc loại gắn kết Né tránh có thể bắt đầu mạnh mẽ, nhưng có thể tạo ra khoảng cách khi bạn ở quá gần. Nếu họ không nhận được mức độ độc lập mà họ cần trong mối quan hệ, họ có thể rút lui hoặc chấm dứt mối quan hệ.

Nghiên cứu cho thấy, ở trong mối quan hệ với người có kiểu gắn kết An toàn sẽ có sự hài lòng cao nhất. Thú vị hơn, nghiên cứu chỉ ra mặc dù phản ứng bản năng trước sự thân mật trái ngược nhau, nhưng những kiểu người Lo âu – Né tránh lại có xu hướng bị thu hút bởi nhau.

Vấn đề là các mối quan hệ Lo lắng – Né tránh có thể trở thành một “chuyến tàu lượn siêu tốc” nếu cả hai bên không cẩn thận. Xung đột có thể leo thang và cả hai bị mắc kẹt trong khủng hoảng, người Lo âu cố gắng gần gũi và người Né tránh cố gắng giữ khoảng cách. Cho dù họ có yêu nhau đến mức nào đi chăng nữa, nếu nhu cầu không được đáp ứng và không đạt được thỏa hiệp thì mối quan hệ sẽ bị ảnh hưởng.

Chỉ cần biết ba loại kiểu gắn bó vừa nêu trên, bạn có thể đưa ra những lựa chọn sáng suốt hơn khi quyết định hẹn hò, kết hôn với ai hoặc thậm chí có lẽ đã đến lúc phải rời bỏ một mối quan hệ không còn đáp ứng được nhu cầu của chúng ta nữa. Nhưng bất kể chúng ta đang có mối quan hệ lãng mạn với ai, việc học cách giao tiếp và đối mặt với các khác biệt một cách đúng đắn có thể mang lại cơ hội cho mối quan hệ.

Giao tiếp hiệu quả là cách chúng ta tìm thấy và giữ tình yêu

Chúng ta đều biết rằng giao tiếp vô cùng quan trọng, nhưng giao tiếp “hiệu quả” trong tình yêu được ví như một nghệ thuật yêu thương mà không phải ai cũng là một nghệ sĩ. Câu hỏi là, tại sao lại khó khăn khi nói về những chủ đề nhạy cảm, đặc biệt là ở giai đoạn đầu của một mối quan hệ? 

Thông thường, chúng ta lựa chọn giấu đi những lo lắng và chủ đề nhạy cảm và hy vọng rằng chúng có thể tự biến mất. Tuy nhiên, sự lo lắng, thất vọng trong mối quan hệ sẽ ngày càng gia tăng.

Giao tiếp hiệu quả là cách chúng ta tìm thấy và giữ được đối tác phù hợp. Nếu chúng ta đã gặp ai đó mà chúng ta thích, hai tác giả Amir Levine và Rachel S. F. Heller khuyến khích chúng ta học cách diễn đạt nhu cầu và lo ngại của mình từ sớm. Điều này có thể khiến bạn cảm thấy không thoải mái, nhưng đó là một cách tuyệt vời để đối tác của chúng ta hiểu về bản chất của mối quan hệ.

Gắn Bó Yêu Thương: Tại Sao Ta Yêu, Tại Sao Ta Ghét? (Attached): Có thể ứng dụng khoa học để cải thiện các mối quan hệ không?

Quan trọng là phải chú ý đến cách chúng ta giao tiếp, lúc nào giao tiếp là một kỹ năng – và đó là một kỹ năng mà chúng ta có thể học được.

Chúng ta cần học cách dũng cảm, quả quyết và không phải xin lỗi vì cảm giác của mình. Đối tác có thể cảm thấy lo ngại của chúng ta không hợp lý, nhưng sự thiếu hợp lý này thường là lý do tại sao chúng ta đặt ra những lo ngại đó từ đầu.

Một số mẹo để giao tiếp hiệu quả bao gồm việc sử dụng các cụm từ cụ thể. Hãy thử sử dụng các cụm từ như “Tôi cảm thấy,” “Tôi cần,” và “Tôi muốn” để giúp làm rõ những gì bạn cảm thấy, cần và muốn. Sử dụng ví dụ cụ thể để minh họa cho lo ngại của bạn mà không gây hiểu lầm. Hãy giữ ngôn ngữ rõ ràng và tránh kiểu nói chuyện “đổ lỗi”. Mục đích của chúng ta là để có một cuộc trò chuyện trung thực và thẳng thắn.

Dĩ nhiên cho dù chúng ta có giao tiếp nhiều đến đâu thì những tranh cãi vẫn không tránh khỏi nảy sinh,

Đối mặt với xung đột

Các mối quan hệ lãng mạn không có tranh cãi chỉ là chuyện hoang đường. Một cuộc xung đột ngược lại có thể đưa hai người đến gần nhau hơn và cảm thấy hạnh phúc hơn. Nhưng chúng ta cần học cách “chiến đấu” đúng đắn.

Đầu tiên, hãy nhớ rằng không ai có khả năng đọc suy nghĩ của người khác. Điều bạn nghĩ là là hiển nhiên, có thể không bao giờ xuất hiện trong tâm trí đối tác của bạn, vì vậy hãy chắc chắn chia sẻ về nhu cầu và cảm xúc của bạn.

Mặt khác, hãy chú ý đến cảm giác của đối phương, hạnh phúc của chúng ta ở một mức độ nào đó phụ thuộc vào hạnh phúc của người yêu. Hãy cố gắng để hiểu cảm nhận của đối phương và điều họ thực sự cần. Ngay cả khi không đồng ý, ít nhất chúng ta cũng nên thừa nhận nhu cầu và cảm xúc của họ.

Hơn nữa, hãy tập trung vào vấn đề hiện tại để cuộc tranh cãi không leo thang. Đừng để những trận cãi vã hoặc phàn nàn trước đây “ai không rửa bát” biến thành xung đột về việc sẽ đến thăm gia đình ai vào dịp lễ. Và hãy chắc chắn không rút lui hoặc chơi trò “chiến tranh lạnh” cho đến khi đạt được thỏa thuận chung nào đó.

Nếu chúng ta có thể học cách tập trung vào vấn đề trước mắt và duy trì sự nhạy cảm đối với hạnh phúc của đối tác, không chỉ chúng ta có thể giải quyết xung đột mà còn có thể nhờ đó xây dựng sự gắn kết, gần gũi hơn giữa hai bên.

Tuy nhiên, cũng có những lúc khi xung đột không thể giải quyết, sự thỏa hiệp không thể được thực hiện, chúng ta cần quyết định liệu mối quan hệ này có xứng đáng hay không. Rời bỏ một mối quan hệ mà nhu cầu của chúng ta có thể không bao giờ được đáp ứng là điều tốt nhất cho hạnh phúc lâu dài của bạn trong tương lai.

Kết luận

Cuốn sách “Gắn Bó Yêu Thương: Tại Sao Ta Yêu, Tại Sao Ta Ghét?” (Attached) đã làm rõ: Bí mật cuối cùng để có một mối quan hệ hạnh phúc nằm ở việc tìm kiếm một đối tác có khả năng đáp ứng được nhu cầu của bạn.

Ở một số thời điểm, chúng ta có thể phải chấp nhận rằng mong muốn và nhu cầu của đối tác có thể không tương thích với của chúng ta. Thay vì phê phán bản thân hoặc đối tác của chúng ta, bạn có thể thừa nhận và đánh giá cao những nhu cầu quan hệ sâu sắc của hai bên và hòa mình với người có nhu cầu và kỳ vọng phù hợp. Nếu có thể làm điều này, chúng ta có cơ hội tốt hơn để tìm kiếm, duy trì mối quan hệ hạnh phúc, ổn định.

Mối quan hệ an toàn, khỏe mạnh sẽ nuôi dưỡng cảm xúc. Vậy tại sao lại để mặc tình yêu “trôi” một cách tự nhiên?

Chúng ta có thể tìm hiểu về những gì khoa học nói về kiểu gắn kết của chúng ta và tìm kiếm một đối tác có kiểu phù hợp với mình. Gắn kết an toàn không có nghĩa là liên kết quá mức, nhưng biết rằng đối tác của chúng ta tin tưởng vào chúng ta, có thể giao tiếp với chúng ta và luôn ủng hộ chúng ta, sẽ giúp chúng ta vững bước trong cuộc sống.